مطالب
بهترین نوشیدنی برای بیماران سرطانی چیست؟ معرفی ۱۲ نوشیدنی مناسب
انتخاب بهترین نوشیدنی برای بیماران سرطانی به شرایط هر بیمار، نوع درمان و مشکلاتی مانند کمآبی، تهوع، بیاشتهایی یا کاهش وزن بستگی دارد. برای بسیاری از بیماران، آب و مایعات قابل تحمل مهمترین گزینه برای حفظ آب بدن هستند؛ اما اگر بیمار دچار کاهش اشتها یا کاهش وزن شده باشد، نوشیدنیهای پرکالری و پرپروتئین مانند شیر غنیشده و اسموتیهای مغذی میتوانند انتخاب مناسبتری باشند.
پاسخ کوتاه: یک نوشیدنی واحد را نمیتوان برای تمام بیماران سرطانی «بهترین» دانست. آب برای تأمین مایعات، نوشیدنیهای حاوی پروتئین و انرژی برای بیماران دچار کاهش وزن و برخی نوشیدنیهای قابل تحمل مانند مایعات خنک برای افراد دچار تهوع میتوانند مفید باشند. انتخاب نهایی باید متناسب با وضعیت بیمار و توصیه پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.
نکته مهم: هیچ نوشیدنی، آبمیوه، دمنوش یا ترکیب طبیعی نمیتواند سرطان را درمان کند یا جایگزین درمانهای پزشکی شود. همچنین برخی دمنوشها، مکملها و عصارههای گیاهی ممکن است با داروهای مورد استفاده در درمان سرطان تداخل داشته باشند.
برای آشنایی بیشتر با ترکیبات و نوشیدنیهایی که در مطالعات مختلف مورد توجه قرار گرفتهاند، میتوانید مقاله نوشیدنیهای ضد سرطان را نیز مطالعه کنید.
انتخاب بهترین نوشیدنی در دوران درمان سرطان
نیازهای تغذیهای بیماران سرطانی یکسان نیست. به همین دلیل، به جای معرفی یک نوشیدنی مشخص برای همه افراد، بهتر است نوشیدنی بر اساس نیاز اصلی بیمار انتخاب شود.
علاوه بر انتخاب نوشیدنی مناسب، توجه به تغذیه در دوران درمان سرطان نیز میتواند به تأمین بهتر انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بیمار کمک کند.
| شرایط بیمار | نوشیدنیهای قابل بررسی | مزیت اصلی | نکته مهم |
| نیاز به تأمین مایعات | آب و سایر مایعات قابل تحمل | کمک به جلوگیری از کمآبی | مقدار مورد نیاز هر فرد متفاوت است |
| کاهش وزن یا بیاشتهایی | شیر غنیشده و اسموتی مغذی | انرژی و پروتئین بیشتر | متناسب با تحمل بیمار انتخاب شود |
| دریافت ناکافی غذا | نوشیدنی مکمل تغذیهای | انرژی و پروتئین متراکم | بهتر است با نظر متخصص تغذیه انتخاب شود |
| تهوع | مایعات خنک، جرعههای کوچک و در برخی افراد زنجبیل | تحمل راحتتر مایعات | زنجبیل جایگزین داروی ضدتهوع نیست |
| استفراغ یا اسهال | مایعات و در صورت نیاز محلول مناسب جبران آب و الکترولیت | کمک به جبران مایعات | کمآبی شدید نیازمند ارزیابی پزشکی است |
| زخم دهان | نوشیدنیهای ملایم و غیرتحریککننده | کاهش تحریک دهان | نوشیدنیهای بسیار داغ یا اسیدی ممکن است آزاردهنده باشند |
۱2 نوشیدنی مفید برای بیماران سرطانی
۱. آب؛ مهمترین نوشیدنی برای تأمین مایعات
آب یکی از مهمترین نوشیدنیها برای بیماران سرطانی است؛ زیرا بدن برای بسیاری از فعالیتهای طبیعی خود به مایعات کافی نیاز دارد.
کمآبی میتواند با علائمی مانند خشکی دهان، ضعف و سرگیجه همراه باشد و در بیمارانی که به دلیل استفراغ، اسهال، تب یا کاهش مصرف مایعات در معرض کمآبی هستند، توجه به دریافت مایعات اهمیت بیشتری پیدا میکند.
با این حال، نمیتوان مقدار مشخصی آب را برای تمام بیماران توصیه کرد. افرادی که به دلیل برخی مشکلات قلبی، کلیوی یا شرایط پزشکی دیگر محدودیت مصرف مایعات دارند، باید مقدار مصرف را طبق توصیه پزشک تنظیم کنند.
۲. شیر؛ نوشیدنی حاوی انرژی و پروتئین
اگر بیمار لبنیات را بهخوبی تحمل کند، شیر میتواند علاوه بر تأمین مایعات، مقداری انرژی و پروتئین نیز فراهم کند.
این ویژگی بهخصوص برای بیمارانی که اشتهای کمی دارند یا دریافت غذایی آنها کاهش یافته است اهمیت بیشتری دارد.
برای افزایش انرژی و پروتئین بدون افزایش زیاد حجم نوشیدنی میتوان، در صورت مناسب بودن برای بیمار، شیر را با پودر شیر غنی کرد.
۳. چای ماچا
ماچا نوعی چای سبز پودرشده است و حاوی پلیفنولهایی مانند EGCG است.
اما بیشتر بودن مقدار برخی ترکیبات گیاهی به معنی مناسبتر بودن ماچا برای تمام بیماران سرطانی نیست. بهخصوص در افرادی که داروهای ضدسرطان دریافت میکنند، مصرف منظم مقادیر زیاد یا فرآوردههای غلیظ چای سبز بهتر است با نظر تیم درمان انجام شود.
۴. اسموتیهای میوهای و مغذی
اسموتیها امکان ترکیب چند ماده غذایی در یک نوشیدنی را فراهم میکنند و برای برخی بیماران دچار کاهش اشتها میتوانند گزینه مناسبی باشند.
ترکیبهایی مانند موارد زیر قابل بررسی هستند:
- موز و شیر
- توتفرنگی و ماست
- انبه و شیر
- موز، شیر و کره بادامزمینی
اگر هدف افزایش انرژی دریافتی باشد، میتوان در صورت تحمل بیمار از شیر پرچرب، ماست، مغزها یا کره بادامزمینی استفاده کرد.
در صورت وجود اسهال، نفخ یا سایر مشکلات گوارشی، مواد تشکیلدهنده اسموتی باید متناسب با شرایط بیمار انتخاب شوند.
۵. آب انار
آب انار حاوی ترکیبات گیاهی و پلیفنولهایی مانند پونیکالاژینهاست که به دلیل خواص آنتیاکسیدانی مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
با این حال، وجود آنتیاکسیدان در یک نوشیدنی به معنای اثبات اثر درمانی آن علیه سرطان نیست. اگر آب انار مصرف میشود، نوع بدون شکر افزوده انتخاب مناسبتری است.
در صورت مصرف داروهای خاص نیز بهتر است درباره مصرف منظم آن با پزشک یا داروساز مشورت شود.
۶. شیر زردچوبه
شیر زردچوبه یا «شیر طلایی» به دلیل وجود زردچوبه حاوی کورکومین است. کورکومین به دلیل ویژگیهای ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی در مطالعات مختلف بررسی شده است.
با این حال، شواهد موجود برای معرفی شیر زردچوبه یا کورکومین بهعنوان درمان سرطان کافی نیست.
همچنین مصرف معمول زردچوبه در غذا با مصرف مکملهای غلیظ کورکومین یکسان نیست و بیماران تحت درمان نباید بدون مشورت با پزشک از مقادیر زیاد مکملهای گیاهی استفاده کنند.
۷. آب هویج
هویج سرشار از بتاکاروتن است؛ ترکیبی که بدن میتواند بخشی از آن را به ویتامین A تبدیل کند.
آب هویج میتواند بخشی از یک رژیم غذایی متنوع باشد، اما نباید آن را نوشیدنی درمانکننده سرطان دانست.
همچنین هویج کامل نسبت به آب هویج فیبر بیشتری دارد؛ بنابراین در صورتی که بیمار امکان مصرف سبزیجات کامل را داشته باشد، آبمیوه نباید جایگزین همیشگی آنها شود.
۸. دمنوش زنجبیل
زنجبیل بیشتر به دلیل احتمال کمک به مدیریت تهوع مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، شواهد درباره تأثیر آن بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی یکدست نیست و نباید جایگزین داروهای ضدتهوع شود.
۹. آب چغندر
چغندر حاوی ترکیباتی مانند بتالائینها، پلیفنولها و نیتراتهاست. آب چغندر میتواند مقداری از مواد مغذی و ترکیبات گیاهی را وارد رژیم غذایی کند و برای تنوع طعم میتوان آن را با هویج، سیب یا مقدار کمی زنجبیل ترکیب کرد.
با این حال، شواهد کافی برای معرفی آب چغندر بهعنوان درمان سرطان یا روشی قطعی برای پیشگیری از آن وجود ندارد.
۱۰. آب نارگیل
آب نارگیل حاوی آب و برخی الکترولیتهاست و میتواند در کنار سایر مایعات، بخشی از دریافت روزانه مایعات را تأمین کند.
نوع بدون شکر افزوده انتخاب مناسبتری است. با این حال، در صورت اسهال، استفراغ یا کمآبی قابلتوجه نباید تصور کرد که آب نارگیل همیشه جایگزین محلولهای استاندارد جبران آب و الکترولیت یا مراقبت پزشکی است.
۱۱. دمنوش نعناع فلفلی
نعناع فلفلی حاوی ترکیباتی مانند منتول است و ممکن است برای برخی افراد نوشیدنی خوشایندی باشد، اما اثر درمانی آن بر سرطان اثبات نشده است.
در صورت وجود برخی مشکلات گوارشی نیز ممکن است برای همه افراد مناسب نباشد.
۱۲. دمنوش جینسینگ
جینسینگ حاوی ترکیباتی به نام جینسنوزیدهاست و در مطالعات مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.
با این حال، بیماران سرطانی نباید جینسینگ را بهصورت خودسرانه برای افزایش انرژی یا مقابله با سرطان مصرف کنند؛ زیرا برخی فرآوردههای گیاهی ممکن است با داروها تداخل داشته باشند.
چه نوشیدنیهایی برای بیماران سرطانی مناسب نیستند؟
نوع و مقدار نوشیدنی باید متناسب با وضعیت بیمار باشد؛ با این حال، برخی نوشیدنیها معمولاً ارزش تغذیهای کمتری دارند یا در دوران درمان نیازمند احتیاط بیشتری هستند.
نوشیدنیهای بسیار شیرین
نوشابه، نوشیدنیهای شیرینشده و آبمیوههای دارای شکر افزوده میتوانند مقدار زیادی قند و کالری بدون ارزش تغذیهای متناسب وارد رژیم غذایی کنند.
برای آشنایی بیشتر با این موضوع میتوانید درباره ارتباط مصرف قند و سرطان نیز مطالعه کنید.
نوشیدنیهای انرژیزا
نوشیدنیهای انرژیزا معمولاً کافئین قابلتوجه و گاهی مقدار زیادی قند دارند و لزوماً گزینه مناسبی برای تأمین نیازهای تغذیهای بیمار نیستند.
نوشیدنیهای الکلی
مصرف الکل در دوران درمان باید با نظر پزشک بررسی شود. برای آشنایی بیشتر با اثرات مصرف الکل و سرطان و پیامدهای مصرف زیاد آن میتوانید راهنمای مرتبط را مطالعه کنید.
مکملها و عصارههای گیاهی غلیظ
عصاره یا مکمل غلیظ یک گیاه با مصرف مقدار معمول آن در غذا یا یک فنجان دمنوش یکسان نیست. برخی از این فرآوردهها ممکن است با داروهای ضدسرطان تداخل داشته باشند.
طرز تهیه ۳ نوشیدنی خانگی مغذی برای بیماران سرطانی
۱. شیک موز و بادام زمینی
مواد لازم:
- یک لیوان شیر
- یک عدد موز
- یک قاشق غذاخوری کره بادامزمینی
مواد را در مخلوطکن ترکیب کنید. این نوشیدنی میتواند انرژی بیشتری فراهم کند؛ البته به شرطی که بیمار شیر و کره بادامزمینی را بهخوبی تحمل کند.
۲. اسموتی توتفرنگی و ماست
مواد لازم:
- یک لیوان توتفرنگی
- نصف تا یک لیوان ماست
- کمی شیر در صورت نیاز
مواد را مخلوط کنید تا بافت یکدستی ایجاد شود.
۳. اسموتی موز و انبه
مواد لازم:
- نصف موز
- نصف انبه
- یک لیوان شیر یا ماست
مواد را مخلوط کنید و در صورت نیاز کمی شیر اضافه کنید تا به غلظت مورد نظر برسد.
سوالات متداول درباره بهترین نوشیدنی برای بیماران سرطانی
آیا شیر برای بیماران سرطانی مفید است؟ بله؛ شیر پاستوریزه در صورت تحمل میتواند منبع مناسبی از پروتئین، انرژی و مواد مغذی باشد، بهویژه در بیمارانی که کاهش وزن دارند.
بهترین نوشیدنی انرژیزای طبیعی چیست؟ اسموتی خانگیِ پرپروتئین و پرکالری با شیر یا ماست، میوه و مغزها/کره مغزها گزینه مناسبی برای تأمین طبیعی انرژی است.
چه آبمیوهای برای بیمار سرطانی خوبه؟ آبمیوه ۱۰۰٪ پاستوریزه و بدون شکر افزوده، در حد متعادل و متناسب با علائم بیمار، قابل استفاده است و هیچ نوع خاصی برای همه بیماران «بهترین» نیست.
آیا آب پرتقال برای شیمیدرمانی مفید است؟ آب پرتقال میتواند بخشی از رژیم غذایی باشد اما اثر درمانی ویژهای برای شیمیدرمانی ثابت نشده و در زخم یا التهاب دهان بهتر است از آن پرهیز شود.
بهترین نوشیدنی برای افزایش وزن بیماران سرطانی چیست؟ نوشیدنیهای پرکالری و پرپروتئین مانند اسموتی، میلکشیک یا مکملهای تغذیهای خوراکی معمولاً مناسبترین گزینهها هستند.
آیا آب انار سرطان را درمان میکند؟ خیر؛ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که آب انار یا هیچ ماده غذایی دیگری بتواند سرطان را درمان کند.
آیا دمنوشهای گیاهی برای بیماران سرطانی بیخطر هستند؟ لزوماً خیر؛ برخی گیاهان و دمنوشها میتوانند با داروهای ضدسرطان تداخل داشته باشند و بهتر است قبل از مصرف با پزشک بررسی شوند.
بیمار سرطانی روزانه چقدر آب باید بخورد؟ نیاز به مایعات فردی است و با وزن، درمان، تب، استفراغ و اسهال تغییر میکند؛ بنابراین مقدار مناسب باید متناسب با شرایط بیمار تعیین شود.
