6 درمان‌ اصلی سرطان سینه کدام‌اند؟

درمان سرطان پستان امروز دیگر مانند گذشته واژه‌ای ترسناک و بی‌پایان نیست؛ بلکه مسیری است که با علم پیشرفته، تجربه متخصصان و مهم‌تر از همه، امید و اراده بیماران روشن‌تر از همیشه طی می‌شود.

به گفته جناب دکتر نکوئیان، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و متخصص ژنتیک سرطان: “سرطان پستان در بسیاری از موارد قابل کنترل و درمان است، به‌ ویژه زمانی که آگاهی داشته باشید و زود تشخیص دهید.”

با این حال، یک چالش مهم هنوز وجود دارد: چطور از میان روش‌های مختلف درمانی از جراحی گرفته تا پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی و درمان‌های هدفمند، بهترین مسیر را برای شرایط خاص خود انتخاب کنیم؟

این پرسش طبیعی است، زیرا برنامه درمانی هر فرد کاملاً شخصی‌سازی می‌شود. یعنی تیم پزشکی با بررسی مرحله بیماری، نوع تومور، سرعت رشد آن، محل درگیری و حتی شرایط جسمی و ترجیحات شما، مسیر درمان را مشخص می‌کند.

اگر می‌خواهید بدانید دقیقاً چه گزینه‌هایی پیش روی شماست؟ هر روش درمانی چگونه عمل می‌کند؟ و چطور می‌توان بهترین تصمیم را گرفت؟، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید:

1. جراحی سرطان سینه

معمولاً نخستین گام و یکی از مؤثرترین روش‌ها درمان سرطان سینه، جراحی است. هدف از جراحی، برداشتن بافت سرطانی و بررسی غدد لنفاوی است تا پزشکان بتوانند دقیق‌تر درباره ادامه درمان تصمیم بگیرند.

مطالعه کنید: سرطان سینه چیست؟

جراحی پستان انواع مختلفی دارد. اما اینکه چه نوع جراحی برای شما مناسب‌تر است بستگی به اندازه و نوع تومور، میزان گسترش آن، محل درگیری و البته ترجیحات شخصی‌تان دارد.

در ادامه، مهم‌ترین انواع جراحی‌های سرطان پستان را به زبانی ساده و قابل فهم توضیح می‌دهیم تا بتوانید با آگاهی بیشتری مسیر درمان را دنبال کنید:

۱. لامپکتومی (جراحی با حفظ پستان)

در لامپکتومی تنها توده سرطانی و مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن برداشته می‌شود و شکل کلی پستان حفظ خواهد شد.
این روش معمولاً برای تومورهای کوچک یا تومورهایی که با شیمی‌درمانی کوچک شده‌اند انجام می‌شود.
اغلب پس از لامپکتومی، پرتودرمانی توصیه می‌شود تا احتمال بازگشت سرطان کاهش یابد.

۲. ماستکتومی (برداشتن کامل پستان)

در این جراحی تمام بافت پستان برداشته می‌شود.

ماستکتومی گزینه‌ای مناسب برای تومورهای بزرگ، چندین ناحیه سرطانی در یک پستان یا افرادی است که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند پس از جراحی پرتودرمانی انجام دهند.

چند نوع ماستکتومی وجود دارد:

• ماستکتومی کامل (ساده): برداشتن کل بافت پستان شامل نوک و هاله.
• ماستکتومی با حفظ پوست: بیشتر پوست پستان حفظ می‌شود تا امکان بازسازی بهتر فراهم شود.
• ماستکتومی با حفظ نوک پستان: نوک و هاله حفظ می‌شود که نتیجه زیبایی طبیعی‌تری ایجاد می‌کند.

نکته: برخی افراد به‌ویژه کسانی که دارای جهش ژنتیکی یا سابقه خانوادگی قوی هستند، ممکن است در کنار پستان مبتلا، پستان سالم را نیز بردارند تا ریسک آینده را کاهش دهند. این گزینه برای همه لازم نیست و تحت نظر پزشک تصمیم‌گیری می‌شود.

۳. جراحی غدد لنفاوی (برای بررسی گسترش سرطان)

اغلب لازم است برخی از غدد لنفاوی زیر بغل نیز بررسی یا برداشته شوند:

بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان

جراح تنها چند غده لنفاوی اصلی را که نخستین محل احتمالی گسترش سرطان هستند، برمی‌دارد.
اگر در این غدد، سرطان دیده نشود، معمولاً نیازی به برداشتن غدد بیشتر نیست.

تشریح غدد لنفاوی زیر بغل

اگر تصویر‌برداری یا نتایج بیوپسی نشان دهد سرطان به غدد لنفاوی رسیده است، تعداد بیشتری غده از زیر بغل برداشته می‌شود.

نکته مهم: برداشتن تعداد زیاد غدد می‌تواند احتمال لنف‌ادم (تورم دست) را افزایش دهد.

4. بازسازی پستان

پس از ماستکتومی می‌توانید تصمیم بگیرید که پستان خود را بازسازی کنید یا نه. این کار ممکن است همزمان با جراحی اصلی یا در جراحی جداگانه انجام شود.

2. شیمی‌درمانی در درمان سرطان پستان

شیمی‌درمانی یکی از روش‌های مهم درمان سرطان سینه است که در آن از داروهای قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی یا کند کردن رشد آن‌ها استفاده می‌شود.

این داروها معمولاً به‌ صورت تزریق داخل وریدی تجویز می‌شوند، اما برخی از آن‌ها به شکل قرص نیز در دسترس هستند.

بسیاری از طرح‌های درمانی شامل ترکیبی از چند داروی شیمی‌درمانی هستند تا اثربخشی درمان افزایش یابد.

شیمی ‌درمانی قبل از جراحی

گاهی پزشک پیش از انجام جراحی، شیمی‌درمانی را آغاز می‌کند. این کار چند هدف مهم دارد:

• کوچک ‌کردن تومور و آسان‌تر کردن جراحی
• کنترل درگیری غدد لنفاوی
• کاهش نیاز به برداشت گسترده غدد لنفاوی در صورتی که پس از درمان نشانه‌ای از سرطان در آن‌ها دیده نشود
• فراهم ‌کردن اطلاعات ارزشمند برای تیم درمان درباره این ‌که سرطان چگونه به دارو پاسخ می‌دهد و چه درمان‌هایی بعد از جراحی لازم است.

شیمی‌درمانی بعد از جراحی

شیمی‌درمانی پس از جراحی اغلب برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده و کاهش احتمال بازگشت سرطان انجام می‌شود. این روش معمولاً در موارد زیر توصیه می‌شود:

• زمانی که سرطان به غدد لنفاوی انتشار یافته باشد
• زمانی که تومور رشد سریع‌تری دارد
• در انواع خاص سرطان پستان مانند HER2+، سه‌گانه منفی یا سرطان پستان التهابی
• در برخی موارد سرطان با گیرنده هورمونی مثبت، بر اساس نظر پزشک

شیمی‌درمانی در سرطان پستان پیشرفته

اگر سرطان به بخش‌های دیگر بدن گسترش پیدا کرده باشد (سرطان متاستاتیک)، شیمی‌درمانی می‌تواند رشد سرطان را کنترل کند، اندازه تومورها و علائم آزار دهنده مانند درد را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

3. هورمون‌درمانی در سرطان پستان

هورمون‌درمانی یکی از مؤثرترین روش‌های درمان سرطان پستان در زنانی است که تومور آن‌ها به هورمون‌های استروژن یا پروژسترون حساس است.

این نوع سرطان‌ها با عنوان گیرنده هورمون مثبت (+PR یا +ER) شناخته می‌شوند و برای رشد خود از هورمون‌ها به‌ عنوان سوخت استفاده می‌کنند. بنابراین، کاهش مقدار این هورمون‌ها یا جلوگیری از رسیدن آن‌ها به سلول‌های سرطانی می‌تواند رشد تومور را کند یا متوقف کند.

هورمون‌درمانی با استفاده از داروهایی انجام می‌شود که یکی از این دو کار را انجام می‌دهند:

• کاهش تولید هورمون‌های بدن
• مسدود کردن اثر هورمون‌ها بر سلول‌های سرطانی

در نتیجه، سلول‌های سرطانی که برای رشد به هورمون وابسته هستند، کوچک می‌شوند، رشدشان کند می‌شود یا از بین می‌روند.

چه زمانی از هورمون‌درمانی استفاده می‌شود؟

هورمون‌درمانی می‌تواند در مراحل مختلف درمان سرطان پستان به ‌کار رود:

• قبل از جراحی: برای کوچک کردن تومور و آسان‌تر کردن جراحی
• بعد از جراحی: برای کاهش احتمال بازگشت سرطان
• در سرطان پیشرفته یا متاستاتیک: کمک به کنترل علائم و کند کردن رشد سرطان
• وقتی امکان جراحی وجود ندارد
• برای کاهش خطر ابتلا به سرطان تهاجمی در شرایط خاص مانند LCIS یا برخی انواع  DCIS

4. داروهای هدفمند و ایمونوتراپی

داروهای هدفمند و ایمونوتراپی از روش‌های نوین درمان سرطان پستان هستند.

درمان هدفمند از داروهایی استفاده می‌کند که به مواد شیمیایی یا ویژگی‌های خاص سلول‌های سرطانی حمله می‌کنند. با مسدود کردن این فرایندها، سلول‌های سرطانی رشد نمی‌کنند و ممکن است از بین بروند.

یکی از رایج‌ترین انواع درمان هدفمند در سرطان پستان، داروهایی هستند که پروتئین HER2 را هدف قرار می‌دهند.

برخی از سرطان‌های پستان مقدار زیادی HER2 تولید می‌کنند؛ پروتئینی که به رشد و بقای سلول سرطانی کمک می‌کند.
داروهای هدفمند HER2 به ‌طور انتخابی به این سلول‌ها حمله می‌کنند و به سلول‌های سالم آسیبی نمی‌رسانند.

ایمونوتراپی درمانی است که از قدرت سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. سلول‌های سرطانی اغلب با پنهان شدن از سیستم ایمنی، از حمله آن فرار می‌کنند. داروهای ایمونوتراپی به سلول‌های ایمنی کمک می‌کنند این سلول‌های سرطانی را شناسایی کرده و به آن‌ها حمله کنند.

این داروها معمولا همراه با یک داروی شیمی‌درمانی به ‌صورت تزریق داخل وریدی (IV) انجام می‌شود و جلسات درمان معمولاً حدود ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.

در چه زمان‌هایی از این درمان‌ها استفاده می‌شود؟

این درمان‌ها بسته به نوع و مرحله سرطان پستان در موقعیت‌های مختلف کاربرد دارند:

• قبل از جراحی برای کوچک کردن تومور
• بعد از جراحی برای کاهش احتمال بازگشت سرطان
• در سرطان پستان ثانویه برای کنترل بیماری و کاهش علائم
• زمانی که بیمار قادر به انجام جراحی نیست

5. رادیوتراپی برای سرطان سینه

پرتودرمانی که با نام رادیوتراپی نیز شناخته می‌شود، روشی است که با استفاده از پرتوهای انرژی قدرتمند مانند اشعه ایکس یا پروتون، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد یا به آن‌ها آسیب می‌رساند تا دیگر توانایی رشد و تکثیر نداشته باشند.

در بیشتر موارد، پرتودرمانی برای سرطان پستان به صورت تابش پرتو خارجی انجام می‌شود. در این روش:

• بیمار روی تخت درمان قرار می‌گیرد
• دستگاهی بزرگ در اطراف بدن حرکت می‌کند
• پرتوها را با دقت بسیار بالا به نواحی مشخصی از سینه هدایت می‌کند

در موارد کمتر شایع، تابش ممکن است در داخل بدن قرار گیرد که به آن براکی‌تراپی گفته می‌شود.

زمان استفاده از پرتودرمانی

پرتودرمانی معمولاً پس از جراحی توصیه می‌شود تا سلول‌های سرطانی باقی‌ مانده را از بین ببرد و خطر بازگشت سرطان کاهش یابد.

بسته به نوع درمان و شرایط بیمار، رادیوتراپی ممکن است در موقعیت‌های زیر انجام شود:

• بعد از جراحی حفظ پستان (جزئی از درمان استاندارد)
• بعد از ماستکتومی: تابش به دیواره قفسه سینه، غدد لنفاوی بالای ترقوه و گاهی غدد کنار استخوان سینه
• اگر غده لنفاوی نگهبان دارای سلول سرطانی باشد: پرتودرمانی ممکن است جایگزین جراحی گسترده زیر بغل (ALND) شود
• بعد از شیمی‌درمانی و قبل از جراحی

نکته: معمولاً پرتودرمانی تا هشت هفته پس از جراحی آغاز می‌شود. اگر بیمار بعد از جراحی شیمی‌درمانی دریافت کند، رادیوتراپی حدود ۳ تا ۴ هفته پس از پایان شیمی‌درمانی شروع خواهد شد.

6. مراقبت تسکینی در سرطان پستان

مراقبت تسکینی نوعی خدمات تخصصی سلامت است که با هدف کمک به بهبود احساس و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان ارائه می‌شود. این نوع مراقبت به کاهش درد، کنترل علائم و مدیریت فشارهای جسمی، روحی و عاطفی ناشی از بیماری کمک می‌کند.

مراقبت تسکینی توسط تیمی از متخصصان آموزش ‌دیده ارائه می‌شود، از جمله:

• پزشکان
• پرستاران
• سایر متخصصان مراقبت حمایتی

متخصصان مراقبت تسکینی با شما، خانواده‌تان و تیم مراقبت شما همکاری می‌کنند تا به شما کمک کنند احساس بهتری داشته باشید.

مراقبت تسکینی در چه مرحله‌ای استفاده می‌شود؟

مراقبت تسکینی می‌تواند هم ‌زمان با درمان‌های اصلی سرطان مانند جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی استفاده شود.
هدف این است که بیمار در طول مسیر درمان، راحت‌تر باشد و فشار کمتری را تحمل کند.

فواید مراقبت تسکینی چیست؟

زمانی که مراقبت تسکینی در کنار درمان‌های مناسب سرطان استفاده می‌شود، می‌تواند:

• به تسکین درد و سایر علائم آزار دهنده کمک کند
• باعث بهبود کیفیت زندگی بیمار و خانواده او شود
• به افراد مبتلا به سرطان کمک کند که احساس بهتری داشته باشند
• حتی می‌تواند به افزایش طول عمر در برخی بیماران کمک کند

درمان سرطان سینه پیشرفته

سرطان پستان پیشرفته با سرطان سینه پیشرفته موضعی تفاوت دارد. سرطان سینه پیشرفته موضعی معمولاً تومور بزرگ‌تر از ۵ سانتی‌متر است که به بافت‌های اطراف سینه یا تعداد قابل‌توجهی از غدد لنفاوی گسترش یافته است.
اما سرطان سینه پیشرفته یا متاستاتیک زمانی است که سلول‌های سرطانی به بخش‌های دورتر بدن رسیده باشند. این بیماری ممکن است بیشتر به استخوان‌ها، کبد، ریه‌ها یا مغز گسترش پیدا کند.

در این مرحله از بیماری، درمان‌ها بر کنترل رشد سرطان، کاهش علائم و حفظ بهترین کیفیت زندگی ممکن تمرکز دارند. نکته مهم این است که بسیاری از افراد می‌توانند با کمک درمان‌های مناسب، برای مدت طولانی زندگی فعال و با کیفیتی داشته باشند.

عوارض جانبی درمان سرطان پستان و راه‌های مدیریت آن

درمان‌های سرطان سینه از شیمی‌درمانی گرفته تا هورمون‌درمانی، رادیوتراپی و درمان‌های هدفمند، می‌توانند عوارض مختلفی ایجاد کنند. اما خبر خوب این است که بسیاری از این عوارض با استفاده از موارد زیر قابل‌ مدیریت هستند:

• تغذیه مناسب و فعالیت بدنی
  تحقیقات نشان می‌دهد داشتن رژیم غذایی مقوی و ورزش مداوم، چه در طول درمان و چه پس از آن، می‌تواند کیفیت زندگی و حتی شانس بقا را افزایش دهد. امروزه ورزش بخشی از برنامه درمان بسیاری از بیماران محسوب می‌شود.
• مراقبت‌های بعدی و پیگیری منظم
  انجام غربالگری منظم و ویزیت‌های دوره‌ای با پزشک به تشخیص زودهنگام عوارض احتمالی و کنترل بهتر سلامت، کمک می‌کند.

کلام آخر از سوی مؤسسه خیریه مهر سهیلا

در مسیر درمان سرطان پستان، هیچ‌کس نباید احساس تنهایی کند.

ما در مؤسسه خیریه مهر سهیلا هر روز در کنار بانوان و خانواده‌هایی هستیم که با شجاعت و امید قدم برمی‌دارند. ما باور داریم که درمان فقط دارو و جراحی نیست؛ بلکه آرامش، حمایت، آگاهی و همراهی دلسوزانه نیز بخش مهمی از این مسیر است.

سوالات متداول